Film Hakkında Bilgi / İMDB Linki
http://www.imdb.com/title/tt0469151/
PHP Kodu:
===== File Info ===== FileSize : 279M PlayTime : 01:27:54.666 VideoCount : 1 AudioCount : 1 ===== Video Info ===== Video 0# Stream VideoCodec : avc1 VideoWidth : 640 pixels VideoHeight : 256 pixels VideoFrameRate : 30fps VideoFrameCount : 158240 VideoBitRate : 0 ===== Audio Info ===== Audio 0# Stream AudioCodec : mp4a AudioBitRate : 64000 AudioChannels : 2 AudioSampleRate : 24000
Rapid Linkleri
http://rapidshare.com/files/14617947…XviD.part1.rar http://rapidshare.com/files/14618439…XviD.part2.rar http://rapidshare.com/files/14618812…XviD.part3.rar
komser logar
logar kapağı
)))
foseptik logar kapağı ))))))))
Bir süredir batmamak için müşteri arayan Morgan Stanley, ABD'li Akbank Bank ile birleşmeye hazırlanıyor.
Kamu çalışanlarının tümü maaş bordrolarını Maliye Bakanlığının 'e-bordro' linkinden, internet ortamında alabilecek.
karl marx okumanın tam zamanı
Küresel piyasalarda yaşanan krizin ardından hükümet, harcamaları en aza indirmek için tasarrufa gitme kararı aldı. Önceki gün yapılan Yüksek Planlama Kurulu toplantısında, krizin muhtemel etkilerini en aza indirmek için bir dizi tedbirin uygulamaya konulması kararlaştırıldı. Edinilen bilgiye göre, kamunun harcamaları kısılırken, vatandaşa ilave yük getirecek herhangi bir düzenlemeye gidilmeyecek. Fuar, tören ve tesis açılışı gibi etkinlikler en az seviyeye indirilirken, mecburi olmaması durumunda yeni telefon, mobil telefon ve faks makinesi alınmaması istenecek. Memurların telefonla daha az konuşması teşvik edilecek. Kamuya ait dinlenme tesislerine ise herhangi bir şekilde ilave ödenek verilmeyecek. Bu tür eğitim ve sosyal tesisler kendi masraflarını bundan sonra kendisi karşılayacak. Kurumlardan temizlik malzemesi, araç gereç alımında müsrif davranılmaması istenecek.
Ekonomi yönetimi, ekim ayında Meclis´e sunulacak 2009 bütçesi için kolları sıvadı. Yerel seçimler, GAP´a kaynak aktarımı ve Genel Sağlık Sigortası´nın 2009´da uygulamaya girecek olması bütçeyi zorlayacak, bu nedenle de kamuda tuvalet kağıdından fuar harcamalarına kadar bir çok kalemde tasarrufa gidilecek. Başbakan Yardımcısı ve Devlet Bakanı Nazım Ekren başkanlığında önceki gün toplanan Yüksek Planlama Kurulu (YPK) toplantısında bütçe önerileri masaya yatırıldı. Kamu kurumlarının bütçe tekliflerini hükümetin yeni ´ekonomik programı´ olarak görülen orta vadeli plana uygun olarak belirlemesi, kaynak dağılımını sağlıklı bir şekilde yapmaları zorunlu kılındı. Bütçe hazırlıklarında yüzde 7.5 enflasyon, yüzde 5 büyüme baz alındı. Yatırım ödeneklerinde ortalama dolar kurunun 1.435 olması, genel bütçede 243 ve özel bütçede de 15 milyar YTL´lik ödenek sınırı içinde kalınması öngörülüyor. Eğitim, bölgesel gelişmişlik farklarının asgariye indirilmesine yönelik projelere öncelik verilecek. Gelecek yıldan itibaren uygulanmaya başlayacak Genel Sağlık Sigortası kapsamında koruyucu sağlık hizmetleri yaygınlaştırılacak, sağlık hizmetlerine erişim kolaylaştırılacak bu kapsamda yapılacak harcamalarda kısıntıya gidilmeyecek. GAP´A TAM DESTEK
Yerel seçim öncesi vatandaşa ek yük yerine, kamuda kemer sıkma
politikası izlenecek.
Kamu kurumları tuvalet kağıdından fuar etkinliklerine
kadar bir çok alanda tasarrufa gidecek.
2009´da GAP ve bölgesel kalkınma projelerine ise gerekli kaynak
aktarılacak.
GAP illeri için toplam 1 milyar YTL, diğer kalkınma programları
için 1.3 milyar YTL kaynak aktarıldı.
Onlar son yılların en çok konuşulan, hayatımızı etkileyen 40 ismi.
Özne oldular, hep başrol oynadılar, hep
" damga vurdular"
Ama bu kez durum
farklı...
Türkiye'nin gündeminden düşmeyen bu 40 yüz, artık Alper Görmüş'ün "elinde"...
Görmüş, herkesin bildiği 40 yüzü önce siliyor, sonra kendi
"hakkaniyet" kriterlerine göre yeniden çiziyor.
Bu işlem sırasında egemen medyanın uygun gördüğü makyaj da temizlenmiş oluyor.
Ve ortaya bize
daha önce söylenmeyenleri söyleyen, bildiklerimize
"benzemeyen"
40 taraflı portre çıkıyor.
Alper Görmüş.
"Birine haksızlık etme, adaletsiz davranma ihtimali ürkütür beni" diyor.
Sanırız böyle olduğu için de bu portreleri okuyan herkes ürkecek!
"Zevkli bir işmiş portre yazmak bunu anladım" diyen Alper Görmüş, yazdığı portrelerin "objektif olma" ihtimali olmadığının altını özellikle çiziyor. Okuyacağınız portreler Alper Görmüş'ün gözüyle çizilmiş portreler: Aktüel dergisinde her hafta birini tanıttığı 40 portreyi bir araya toplayarak kitaplaştıran Alper Görmüş'ün eseri 40 Benzemez Yüz adıyla kitaplaştırıldı. Kitabın kapağında eserin ve yazarın adının yazılış esprisi için gerçekten çok hoş: Alper 40 Benzemez Yüz Görmüş. Bir kitap sırf kapağı hoş diye okunmaz şüphesiz. İçeriğinin de kapak esprisi kadar okuyana tat vermesi şart: Alper Görmüş'ü çoğu insan "Ergenekon çetesini" ortaya çıkartan Org. Özden Örnek'e ait olduğu iddia edilen günlükleri ortaya çıkarttığı Nokta macerasından dolayı tanıyor bugün. Ama onun gazetecilik macerası 1978 yılında Aydınlık dergisi ile başlamıştı. 12 Eylül'den sonra işsiz kaldığı için kitapçılık. muhasebecilik ve halı tezgahtarlığı gibi işlerde çalışarak ayakta kalabilen Görmüş 1986 yılında Nokta ile gazeteciliğe dönmüştü. 1999 yılından bu yana Bilgi Üniversitesi'nde öğretim üyesi olarak görev yapıyor. Akademik kariyeri nedir derseniz İşletme mezunu... Genel yayın yönetmeni olduğu Nokta kapatıldıktan sonra gazeteciliği Aktüel ve bugünlerde Taraf gazetelerinde sürdürüyor. İşte böyleine renkli bir kişiliğin gözünde biçimlenen portreler, onunla aynı görüşü savunanlar kadar ona muhalif olanlara da farklı tatlar verecek tespit ve espriler içeriyor. Mesela kitabın siyasetçi portrelerini bir kaç cümle ile özetlemeye çalıştığımız metinlerin size önemli ipuçları vereceğine inanıyoruz: ABDULLAH GÜL Alper Görmüş'e göre Abdullah Gül, cumhuriyetçilerin cumhuriyetçi çıkmasından korktuğu cumhurbaşkanı. Ekşi Sözlük'ün tanımı ile ilk zenci cumhurbaşkanı olan Abdullah Gül'un korumasıyla aynı kravatı takması bile mütvazılığının göstergesi. Gül'ün yüzünden hiç eksik olmayan gülümsemesiyle "Tanrı devlet adamı" rolüne ne kadar uzak bir portre çizdiğini belirten Görmüş "o hem demokratik bir fren görevi yapacak hem de "öcü siyaseti"nin elindeki en büyük kozu elinden almış olacaktır" ifadesini kullanıyor... RECEP TAYYİP ERDOĞAN Alper Görmüş, Erdemliler Koalisyonu'nun lideri olarak tanımladığı Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın Belediye Başkanlığı günlerinden itibaren tavrını göz önüne alarak, sosyolojik olarak neyi simgelediğini sorguluyor ve "Erdoğan'ın sihri şurada: Hem mazlum hem kibirli" diyor... DEVLET BAHÇELİ Alper Görmüş'e göre Devlet Bahçeli, egosu şişik olmayan milliyetçi lider ve böylesi bu çağda nimet. Görmüş, sosyalist sol basının hemen hemen hiç değişmeyen kimi varsayımlarla düşünme alışkanlığı nedeniyle Bahçeli'yi yeterince değerlendiremediğini savunuyor ve onların Bahçeli gibi "Ülkücülerin belinde silah yerine elinde bilgisayar olmasını arzulayan" bir lider yerine İlhan Selçuk gibi ulusalcı solcu bir lideri arzu etmesini manidar buluyor... DENİZ BAYKAL "Köşe yazarı olsa tapılacaktı, lider olarak taşlanıyor" diyor Alper Görmüş, Deniz Baykal için. Baykal'ın da bir mazlum portresi çizdiğini belirten Görmüş onun aynı zamanda kurnazlık üzerinden rant elde etme konusunda kendisini usta sandığını ama yanıldığını belirtiyor. Görmüş, Baykal'la ilgili makalesinde neden 10 saniye için ona hayranlık duyduğu vakayı da anlatıyor.. CEMİL ÇİÇEK "Toplumsuz demokrasi idealinin ideal başbakanı". Bu tabir Cemil Çicek için. 27 Nisan 2007 muhtırasından bir gün sonra, sabah saatlerinde, hükümet adına yapılan "muhtıracılara rest" niteliğindeki açıklamanın ilk satırları okunduğunda, ilk kez ve belki son kez Türkiye'nin liberalleri ve demkratları tarafından da alkışlandığı hatırlatılan Cemil Çiçek için "devletim"in yaklaşımı hilafına söz alan, hareket eden herkese haddini bildiren siyasetçilerin önde gideni. "Cezaevlerindeki ölüm oruçlarını bitirmek için ölüm orucuna yatan avukat Behiç Aşçı'nın ailesiyle görüşen Bülent Arınç'a da haddini o bildirmişti diyerek onun otoriterlik hazzına göndermeler" yapan Görmüş, Çiçek için "onun gibi siyasetçiler beni çok korkutuyor" diyor son söz olarak. ONUR ÖYMEN "Onur Öymen'in kişisel sitesine girdim, orada, daha CHP milletvekili olmamışken, NATO daimi temsilcisiymken verdiği beyanatlardan itibaren bütün beyanatlarını okudum. Anladım ki, bir zamanlar o da sırtında deli gömleği olmadan konuşan bir insanmış" dediği Onur Öymen'in deli gömleğini ne zaman giydiğini sorgulayan Alper Görmüş,'e göre, "Öymen'in devlet eksenli siyaset refleksi ona bazen öyle şeyler söyletiyor ki, bu sözlerin bırakın bir sosyal demokratın ağzından çıktığına inanmak , siyasetçinin ağzından çıktığına inanmak bile kolay olmaz... ABDULLATİF ŞENER Abdullatif Şener için ise "Hiç kuşkusuz bu yargı olmasaydı, standart bir politikacı olmadığını gösteren kimi tavırlarıyla bende yarattığı sempati duygusu daha yoğun olacaktı" diyen Alper Görmüş'e o her zaman kendisinden geçer not alabilecek bir baba. Ancak bilgeliğini teslim etmesine rahak kala sergilerdiği "ego" gösteri Görmüş'ü Şener'den son derece soğutmuş.. Alper Görmüş'ün 40 simaya yer verdiği kitabında anlattığı bazı simalar için kullandığı başlıklar da oldukça manidar: İlhan Selçuk: Yüceliğin kötülüğü Ertuğrul Özkök: Gazetesi gibi: Sadece gündelik hayatta sivil... Cem Karaca: Sürüden korkan dönek... Alev Alatlı: Dünyanın kaybolan büyüsünü ararken kaybolan yazar Bülent Ersoy: Rolü her türlü ikiyüzlülüğü göz önüne çıkartmak Müjde Ar: Asıl sözü sükûttu, şimdi sözünü kaybetti Sezen Aksu: "Bir"leştirmeden birleştiren Şener Şen: Yerlilik ve modernliğin ideal bileşimi Emre Kongar: "Sosyo"nun zapt-u raptının lojis(tiğ)i Durmuş Yılmaz: İlk "zenci" Merkez Bankası Başkanı Nuri Bilge Ceylan: Hayatın sıkıcılığıyla dürüstçe yüzleşen sinemacı Bekir Coşkun: Delili kendi varsayımı olan yazar Bülent Arınç: Muhafazakârlık üstü az milliyetçilik... Erkan Oğur: Yalınlığın manifestosu Kenan Pars: Bir sihri vardı kötülüğü hiç bir zaman inandırıcı olmadı.
Bir Ziyaretin Düşündürdükleri 15 Eylül 2008 günü, Çapa Tıp Fakültesi Dâhiliye bölümü 403 nolu odada hasta yatan Nail V. Çakırhan ve kendisine refakat eden eşi Prof. Dr. Halet Çambel'i ziyaret ettim. Nail Bey yatakta, sırtı duvara dönük kolunda serum takılı, arada sırada ki inlemelerinin dışında hiçbir harekette bulunmadan yatıyordu. Yarım saatlik ziyaretim sırasında bu vaziyeti hiç değişmedi. Durumunu sorduğumda, Halet Hanım, vücudunda enfeksiyon olduğu, enfeksiyonun kaynağının henüz saptanamadığını açıkladı. Halet Hanım'a kendisinin nasıl olduğunu sorduğumda ise, kendisinin iyi olduğunu, uzun süredir Nail Bey'in sağlık sorunlarıyla uğraştıklarını belirtti. Halet Hanım'ı ilerlemiş yaşına rağmen gözlerinin içinin güldüğünü, canlı, zekâsının ise pırıl pırıl olduğunu gözlemledim. Gözlüksüz yazılı metinleri çok rahatlıkla okuyabildiğine şahit oldum. Ziyaretimde, Halet Hanım beni Çayönü'nden Ergani'ye: Uzun bir yürüyüş kitabımdan dolayı tanıdığını, ziyaretim nedeniyle çok memnun kaldığını belirtiler. Kendisine, kendisiyle ilgili daha önceleri yazdığım ve Berfin Bahar (Mart 2006, Sayı: 97) ve Yeni ÇABA (Ocak-Nisan 2007, Sayı: 49-50) dergilerinde yayınlanan Bilim, Çayönü ve Halet Çambel ve 19.01.2007 tarihinde Ergani Haber gazetesi'nde yayınlanan Prof. Dr. Halet Çambel ve "Karatepeli Fıkraları" başlıklı yazılarımın birer örneği ile Gecenin Islığı şiir kitabımı takdim ettim. Teşekkür etti. Yazılar ve kitap için sevindi. Yüz ifadesi ve gözlerinin içinin gülmesi, mutlu olduğunu belli ediyordu. Yeni çalışmalarımdan, yeni yayınlanacak olan HİLAR kitabımdan konuştuk. Çalışmalarıma devam etmemi söyledi. Ben, ziyaretimi kabul ettiği için, şimdiye kadar yaptığı bilimsel çalışmalar için, doğum yerim, çocukluk ve gençliğimi yaşadığım, memleketim Ergani'ye yaptığı katkılar için kendisine teşekkür ettim. Nail Bey ve Halet Hanım, hem renkli, hem farkı duruşları olan aydınlarımızdandır. Çalışkanlıklarıyla, çalışmalarıyla, düşünce ve duruşlarıyla yazım ve düşünce dünyamızda, bilim çevresinde saygın yer edinmişlerdir. Nail Bey, 1950 TKP tutuklanması sırasında ve cezaevi tutukluluk süresince; tahliye sonrasında ise, bilge kişiliği ve yaşam tarzıyla örnek olmuş insanlarımızdan biridir. Halet Hanım ise, Türkiye'de üniversitelerde arkeoloji bölümlerinin kurulması, kurumlaşması ve bir bilim dalı olarak gelişmesinde fazlasıyla emeği geçen, katkısı olan bir bilim insanımızdır. Güneydoğu Anadolu Tarihöncesi Araştırmaları Karma Projesi'ni,1962 yılında Prof. Dr. Robert J. Braidwood'la birlikte İstanbul ve Chicago Üniversitelerinin ortak girişimiyle, ilk üretimciliğe geçiş aşamasının tüm doğal verilerini ve arkeolojik açıdan hiç bilinmeyen bölge olan Yukarı Dicle Havzası'nda "tarımcı ilk köy topluluklarının ortaya çıkışı"na yönelik araştırmaları başlatanlardandır. Çok geniş ve kapsamlı olan bu proje çerçevesinde, yurt içi ve yurt dışından birçok bilimsel kurumun katılımı ile çalışmalara daha sonraları da devam edilmiş ve bu araştırmalardan ilginç sonuçlara varılmıştır. Kazılarda ele geçen buluntuları yorumlayan kitap ve makaleler kaleme almıştır. Ergani, Hilar ve Çayönü isimlerini dünya kültür literatürüne taşımıştır, tanınmasına vesile olmuştur. Daha sonraları kazılara Prof. Dr. Mehmet Özdoğan başkanlığında devam edilmiştir. Halet Çambel, dost canlısıdır, vefalıdır. O, sadece tarih ve arkeolojiyle değil, memleket sorunlarıyla uğraşıp cezaevlerinde gün sayanlara da ilham ve destek olmuştur. Aşkların en güzelini yaşamış ve aşkını hep yüreğinde yaşatmıştır. Bir yandan bilimsel çalışmaları nedeniyle Anadolu'da karış karış gezerken, diğer yandan da yüreğinde sevdalar taşımıştır. Cezaevlerinde hep O'nun yolu gözlenmiştir. Cezaevlerinde yatanların dertlerine çare olmaya çalışmıştır. Cezaevindekiler ise, O'ndan çok şey istemişlerdir: Görüş günlerinde mutlaka gelmesini... Arkadaşı ve sevgilisi Nail V. Çakırhan 1950'lerde bir grup arkadaşıyla cezaevinde tutuklu olması nedeniyle, O, görüş günlerini hiç kaçırmaz. Nail V. Çakırhan da durmadan kendisine hasret dolu mektuplar yazar. Yıllar sonra, gün gelir, Türkiye Sosyal Tarih ve Araştırma Vakfı-TÜSTAV bu mektupları bir kitap olarak; Üç Hapishaneden Mektuplar: CANIM HALET'ÇİĞİM adı altında yayınlar. Kitap, Nail V. Çakırhan'nın Harbiye, Sultanahmet ve Aydın Cezaevlerinden Halet Çambel'e yazıp gönderdiği mektuplardan oluşmaktadır. Mektuplar da; aşka, sevgiye ve özleme dair şeylerin yanında, cezaevi yaşamı, sosyal sorunlar tatlı bir dille anlatılmakta; 1950'li yılların memleket havası yansıtılmaktadır. CANIM HALET'ÇİĞİM kitabını bulup okumanızı öneririm. *** Vefakârlık bir erdemdir. Her şeyin maddi şeylere, yeşil dolara endekslendiği bir dönemde en çok buna ihtiyacımız var diye düşünüyorum. İnsanlığın gelişimine, toplumsal ilerlemeye katkı sunan insanları unutmamalı: Kadir kıymet bilmeliyiz! Halet Hanım ve Nail Bey'in daha çok güzel çalışmalara imza atacaklarına inanıyorum. Nail Bey'e şifa, Halet Hanım'a sağlık ve afiyet diliyorum.
Bir Ziyaretin Düşündürdükleri 15 Eylül 2008 günü, Çapa
Müslüm Üzülmez
Sol, laiklik ve gündelik demokrasi Halihazırda sol'da yaşanan ayrışmada önem taşıyan etkenlerden birisi de laiklik. Malum Ergenokon da meşruiyetini esas olarak laiklik ilkesi ile çeliştiğini düşündüğü mevcut hükümete karşı yapılmak istenen bir darbe olarak gözüküyırdu. Sol'da yer alan siyasi hareketlerin çoğunun din olgusuna tümüyle negtif baktığı bir gerçek. Dolayısıyla Ergenokon olgusunun en azından sol'un bir bölümü nezdinde çok güçlü bir karşı duruş hali yaratamayışın da en önemli etken de buydu. Aynı şekilde başörtüsü ile ilgili düzenlemede solun büyük bir bölümünün başörtüsünü özgürlük saymayışı nedeni ile olumsuz karşılanmıştı. Bugüne kadar yazdığım yazılarda sol'un büyük bir bölümünün felsefi materyalizmi sol'cu olmanın olmazsa olmaz koşulu olarak görmesi ve bu felsefi materyalizm algısının da poztivizm tarafından belirlendiğini ifade ederek. din konusunda gösterilen bu tavrın solcu olmakla uzak yakın ilgisi olmadığını, bunun solun afyonu olduğunu ifade etmiştim. Lâkin tam da bu noktada Nasreddin Hoca fıkrasındaki gibi hırsızın hiç mi kabahati yok sorusu akla gelen bir sorudur. Evet din konusundaki negatif algıda dindarların hiç kusur yok mu? Dindarlar gereçekten ziyadesi ile demokrat, buna karşılık "taş kafalı solcular" ise zalim Kemalistler olarak bu demokrat insanlara Stalini aratmayan baskıcı bir anlayışla mı bakıp davranıyor? Cevabım çok net hayır? Tersine sol'un bu ülkedeki din algısına karşı eleştirel bir duruş içinde olması son derece tutarlı bir tavır olduğu gibi, dindarların da en hakiki demokrat olmadıkları bir gerçek. Birikim'de yazdığım birkaç yazıda israrla karşmızdakini aynının potasında eritme gayretinin emperyalist bir tavır olduğunu bu nedenle de bu tavrın özgürlük karşıtı olduğunu ifade etmiştim. [1] Sol' daki pozitivist atezim ne kadar totaliter bir anlayış ise dindar kesimdeki despotik cemaatçilik ve sağcı dindarlık biçiminin de en az diğeri kadar baskıcı ve faşizan bir ruh taşıdığı da bir başka gerçektir. Bugüne dek pek çok yaşanan örneklerden sonuncusu kanıtlanmış durumda da. Ankara'da Keçiören Belediyesindeki zabıta memurları içki satma ruhsatı geç saatlere kadar olan bir tekel bayiyi çivili sopalarla döverek kapatmak zorunda bırakmaları kamera kayıtları ile sabit. Şu ana kadar bu iki memur hakkında soruşturma açmanın ötesinde cezai her hangi bir yaptırım olmaması , belediyenin bu tür davranışlara müsamaha gösterilmeyeceğini söylemeyişi, ulemadan fetva almaktan söz eden Başbakanın da islami medya'nın da derin bir sessizliğe gömülmeleri ne yazık ki bu ülkede din eksenli bir devlet anlayışının adım adım yerleşmeye çalıştırıldığını söyleyenlerin kaygılarının hiç de boş kaygılar olmadığını ortaya koyar mahiyette. Bugüne dek bikini ile denize girmek, alkollü içkisini tüketmede baskıcı engelleme biçiminde bir kısıtlamaya tabi olmamak hakkından söz edenler genellikle lakilik ve demokrasinin çok basite indirgendiğini, lakilik ya da demokrasinin bunlara indirgenemeyeceğini söylemişlerdi. Lakin tam da bu alanda karşılıklı güç dayatmasının varolduğunu düşünürsek, dahası gündelik yaşamı açmayan bir soyut demokrasi tahayyülü de olmayacağını da akıldan çıkarmazsak, bu kaygıları duyanlara hak vermek yanlış sayılmaz. Çünkü nasıl başörtüsü kişinin kendi mahremini kamusllaştırarak bireyselin siyasallaşması olarak bir biyopoltik olgu ise, içki de, bikini de mahremin kamusalı baskıladığı bir demokrasi tasavvurunda siyasal ve kamusal bir nitelik kazanır. Bütün bu olguların siyasallaşması ise aslında mahrem tarafından yutulan kamusal alaının, Arendt'in vurgulamaktan yılmadığı "birbirimizin üzerine devrilmemizi önleyen" güçlü kamusal alan eksikliğinden doğuyor. Açık ve net ki ülkedeki egemen din anlayışını devlet eli ile gündelik yaşama yaygınlaştırmak niyetinde olduğu yönünde bir çok emare beliren AKP hükümetinin demokratik bir toplumsal yaşam için hiçbir tehlike, hiçbir tehdit içermediği söylenemez. Demokrasi denen şeyin her boyutu ile bir çoğulculuk içerdiğini düşünüyorsak ve bu çoğluculuğun da özgürlük alanına yansıyan bin bir çeşit varoluş biçimi olduğu kansındaysak bugün bu ülkede çifte totaliter tehdit olduğunu söyleyebiliriz. Bunun bir ucunda kemalist faşizm varsa diğer ucunda da dini muhafazakarlığı toplumda egemen norm kılma çabasındakilerin siyasi şemsiyesi konumnundaki AKP'nin olduğunu söylemek hiç te bizi Kemalist despotizmin, ya da modernist totaliteyanlığın yanına düşürmez. Bu bizim demokrasiyi tam da milli irade ve sandıktan ibaret görmeyip siyasal ve sosyal çoğulculuğa dayananan bir toplumsal düzen olarak algıladığımızıı gösterir. Kısacası sol bir yandan dindarların kendi yaşam biçimlerini savunma hakkını sonuna kadar tanıyan, başörtüsü, cuma namazı için izin, okullarda evrim teorisi kadar yaradılış düşüncesinin de okutulmasını bir hak olarak görme, seçimli din dersleri konarak çocuklarının belli bir din eğitimi almasını tanımak durumundaysa, en az diğeri kadar meşru olan kamusal mekanlarda alkollü içki tüketebilme, denize üsttüz girebilme, kamusal alanda kadın erkek elele tutuşma, hatta ateşli öpüşebilme, şort ya da mini etekle dolaşma, erkeklerin saç uzatıp küpe takma, hatta pircing takarak, vücüduna dövem yaptırtarak dolaşma gibi sıradan gözüken özgürlüklerine de titizlikle sahip çıkmak durumundadır. Bunların tümü parçalanmış ve özgürlüğün bundan dolayı giderek bireyselleşmesi sonucu kimliksel bir ifadeye dönüştiğü eyleyiş biçimleridir. Kimlikçilik kamusallığı eksene alan radikal demokratik sol siyasetin bir parçası değildir ama kişilerin kendilerini ifade ediş biçimi olarak kimlik sol siyasetin olmazsa olmazıdır. Çünkü sol için özgürlük "başkası için özgürlük"tür. Sol için "kadın erkek çevremizde varolan tüm insansı varlıklar özgür olmadıkça biz de özgür olmayız" demektir. Sol için özgürlük, başkasının özgürlüğünün başladığı yerde benim özgürlüğümün başlaması değil, tersine diğerinin özgürlüğünün başladığı yerin aynı zamanda benim de özgürlüğümümün başladığı yer olmasıdır. Sorun tam da burada çünkü sol da, Kemalistler de, dindar kesimde böylesi bir özgürlük ufkundan böylesi bir geniş demokrasi kavrayışından uzaklar. Kemalistlerin ve dindarların böylesi bir geniş demokrasi tahayyülü taşımıyor oluşları bir nebze anlaşılabilir. Çünkü Kemalizm en başından bir toplumsal mühendislik projesi olarak homojen bir toplum tasavvurunu içeriyordu. Dindar kesim için bu tamamı ile anlaşılabilir bir şeydir. Çünkü bir müslümanın ahlak anlayışı içinde mine etekte, bir kadını bir erkeği ya da her iki cinsin kendi cinsinden biri ile kamusal bir alanda ateşli bir biçimde öpüşmesi, ha keza insanların kamusal mekanlarda içki içmesi, kadının vücudunu gösteriyor oluşu yoktur. Bir müslüman en fazla bir kadının başını ötmeme hakkını kabul edebilir, ramazan ayında lokantaların açık durmasını anlayışla karşılayabilir kısacası müslüman bir demokrasi doğası gereği disipliner olan ve hoşgörüsünün de belli sınırları olan bir demokrasidir. Dolaysıyla yukarda sol siyaset için olmazsa olmaz saydığım bu denli uçlaşabilen bir özgürlük tasavvuru dinsel ahlakın hoşgörü sınırlarının ötesindedir. Ama özgülükçülük olarak demokrasi ne yazık ki böylesi bir toplumsal düzendir. Demokratik Çoğulculuğun Düşüncesi Modern öncesi toplumsal düzen bir ve bütündü. İşlevsel iş bölümü ve bunun getirdiği parçalanmış bir dünya yoktu. Zaman yavaş akıyor, insanlar kendilerinden önceki nesillerin sürdürdüğü istikrarlı dünya ve toplum anlayışını kuşaktan kuşağa devralarak sürdürüyordu. O dönemde insanların çoğunun içinde bulunduğu cemaat düzeninin baskıcı olduğu yönünde en ufak bir kuşkusu bile yoktu. Çünkü farklı olanı bilimiyorlardı. Farklılık bu denli çoğullaşmamış, toplumsal dünya bu denli birbirine rakip toplumsal yaşam biçimleri arasında parçalanarak farklılaşmamıştı. Bugünün dünyası ile kıyaslandığında oldukça homojen denecek bir toplumsal dünya söz konusuydu kuşku yok ki modern dünyanın da kendi ölçülerinde çoğulcu bir hayatı vardı. Ama bu çoğulculuk şimdiki gibi değildi. Kısacası toplumu bir arada tutan ortak ön kabuller vardı ve bu ön kabullerin kaynağı da dindi. Ancak modernleşme ile birlikte bu toplumsal düzen sarsıntı geçirdi. Modernleşme laikleşmeyi, insanların akıllarını kullanarak akla uygun davranmalarını getirdi. Toplumsal bütünlük parçalandı ve toplum daha karmaşık bir iş bölümünden doğan ayrışmadan kaynaklananan bölünmeye tabi oldu.Tüm bu uzun süreçli deviniler bir demokrasi anlayışını, bir özgürlük tahayyüllünü meydana getirdi. Özgürlük, her şeyden önce Rönesans ve Aydınlanma'nın insanların bir aşkın otoriteye boyun eğmemesi gerektiği fikrinden beslenerek, bireyin kendi yaşamını düzenleme de kendinden başka hiç bir üst otoriteye başvurmadan kendi yaşamından sorumlu olmasıydı. Özgürlük, bir otoritenin sizi başkalarının özgürlüklerini engellemediğiniz sürece size müdahalede bulunamaması, engellememesi anlamına geliyordu. Daha doğrusu özgürlük bu biçime evrildi. Dahası aydınlanmadan doğan insanın özünü açığa çıkarma fikrinden beslenen hayatı bir proje kılmak ve her bireyin kendi projesini, hayat senaryosunu yazma hakkının varolması demek olan bir özgürlük anlayışı da söz konusu özgürlük tahayyülünü besliyordu. Bununla birlikte yaşanan demokratik devrimler (ünlü insan hakları beyannamesi, parlementoya dayalı cumuhuriyet ve yurrtaşların bu cumhuriyetin oluşturucusu olması gibi olgular) bireyler arasında bir eşitlik fikrini de yerleştirdi. Bütün bu sosyal değişimin düşünsel planda da yansımaları oldu. Bunlardan birisi radikal kuşkuculuktan beslenen aklın kusurlu olduğu için, hakikatin tekelinin hiç kimse de olamayacağı düşüncesiydi. Voltair'in " deyimi ile "Bizler hatalar ve yanlışlarla doluyuz. Öyleyse aptallıklarımızdan dolayı birbirimizi bağışlayalım"[2] Hiç kimse bir diğerinden daha akıllı, kusursuz olamayacağına göre, herkes aynı akıl azlığı ve kusurluluktan malul ise, kimsenin kimseye dayatacağı bir hakikat söz konusu olamayacaktı. Herkes eşit düzeyde eksikse hiç kimse de üstün değildir öyleyse, her özgürlük, her düşünce eş derece de hakikatin bir parçasını içerdiğinden hepsine eşit değer vermek durumundayızdır. Bugün değer verdiğimiz çoğulculuğun kaynağı tam da bu kusurlu akıl düşüncesinde yatar. Bunun toplumsal yaşama yansıması ise hiçbir yaşam biçiminin diğerinden üstün olmadığı ve kimse kendi yaşam biçimini bir diğerine dayatmadığı sürece farklı yaşam biçimlerinin yan yana varolmasında hiçbir sakıncanın olmaması oldu. Aydınlanma'dan başlayarak liberal demokrasi sürecinde çiçeklenen özgürlük tahayyülü bugün geldiğimzi aşamada demokrasi denen narin ve kırılgan yapıyı bir arada tutan çimento olmuştur. Hiç kuşkusuz bunun bire bir uygulandığı, demokrasinin bir tür özgürlük cenetti olduğu iddiasında değilim. Özgürlük ve demokrasi konusunda bu denli liberal olma iddiasındaki Batı'nın somutta -bu vaadini tutmadığı bir gerçektir. Solun, radikal demokrasi yanlısı solun devreye girdiği noktada burasıdır, liberal demokrasinin vaadedip iki yüzlülük göstererek hayata geçiremediği bu çoğulculuğu, bu hoşgörüyü hayata geçirme iddiasındadır. Ki sosyal forum süreçlerinde de bunu hayata geçirdi. Hali hazırda batıdaki islamcılar en büyük korumayı soldan görüyorlar, sağ entegrasyon derken sol farklı olma hakkından ve çoğulculuktan dem vuruyor. Modern toplum ahlak alanında da aynı çoğulculuğu, aynı farklılıkların bir arada olma hakkını içerir. Dolaysıyla bir başkası için asla kabul göremeyecek dekolte kıyafet giymek bikiniyi andıran kısa büstiyerler, erkeğin vücut hatların sergleyen üzerine yapışan tişortların yanında haşemanın da, başörtüsününde hatta kara çarafında varolması ahlak alanın daki hoş görünün bir yansımasıdır. Oysa bir dindar için bu olanaklı değildir. Din kişiden kusursuzlaşma çabası içinde olmasını, bir erdem, ahlak timsali olmasını, kutsalın mutlak doğrularına koşulsuzca uyularak ruhunu kurtarmasını talep eder. Tam da bundan dolayı din ve demokrasi bir arada olamazlar. Ya da daha doğru bir ifade ile dini özgürlük bir bireysel özgürlük biçimi olarak ortaya pek çıkmaz. Pek çıkmaz dedim çünkü dinlerin daha içrek yolu olarak gizemcilikler tam da bireye dayanan bir kurtuluş ontolojisi ve ahlakı inşaa ederler. Tanrısal Yasa yolu ile din kurallarını dayatmak yerine bireyin kendi potansiyeli ile kusursuzlaşmasını talep ederler. İşte bugünkü demorasi tasavvurunun bir arada yaşamada herhangi bir rahatsızlık duymayacağı tek din biçimi de budur. Ancak bunun böyle olması dindarların bu ahlak ve çoğulculuk tahayyülünü paylaşmayarak kendi dinlerinin talep ettiği yaşama biçimini uygulamaya geçirme hakkını engellemez. Yani demokrasi demokrasiye kökten ters düşen Şeriatçılık biçimindeki din kavrayışına da hoşgörü göstermeyi içerir. Ama bunun yegane koşulu devletin ya da kamusal alanın din tercihi ya da yaşam tercihi alanında boş bir alan olması koşuludur. Yani demokrasi laiklik olmadıkça hayata geçemez. Demokrasi herkesi içine alan hoşgörü ve çoğulculuğu tam da laiklik sayesinde var kılabilir. Bu noktada şu sorulabilir bu bir risk değil mi, şeriat yolu ile çoğunluğu elde eden bir siyasal parti bu demokrasiye son veremez mi? Bu risk hep vardır, ama kilişe bulunsa da özgürlüğün güvencesi yine özgürlüktür. Eğer insanlar sahip oldukları bu serbestliken herhangi bir dış otoritenin onlara bir ahlak ya da yaşam biçimi dayatmasından emin olmadan vazgeçebiliyorlarsa orada zaten özgürlük kök salmamış, özgürlük insanların hoşnut olduğu bir derinlik kazanmamış demektir. Bir siyasi müdahale ile demokrasinin son bulmasının önüne geçmenin yegane yolu sistemi merkezsizleştirerek, demokrasiyi olabildiğince doğrudanlaştırmaktır. Bu bakımdan liberal demokrasi bu tür risklere karşı daha güvencesizken, sosyalist demokrasi tam da temsiliyeti olabildiğince azaltıp, katılımı ve doğrudanlığı olabilidğince çoğallttığı için oy çoğunluğu ile sistemin değişme riski çok çok düşüktür. Bu nedenle yeni sol liberalizmden daha demokrat ve daha özgürlükçü olmayı vaadetiğinden daha laik olmak durumundadır. Liberallerden daha çoğulcu ama bir okadar da dinsel despotluk grişimlerine karşı müsamahasız olmak durumundadır. Dinsel despotizme karşı sol'un en büyük silahı eleştirel akılcılık ve bunun insanlar arasında yerleşik vicdana dönüşmesidir. Sol için içrek din ne denli zenginlik katan, hayatı bilimci akılcılığın taşlaştırmasına karşı hayatı çiçeğe durduran ir bahar iklimi ise dinsel despotluk anlayışları da o denli olumsuz bir duygu ile baktığı ve ortadan kaldırmak istediği bir kötü anıdır. Bunu elbette Stalin Rusya'sında olduğu gibi zorbalıkla değil despotik dine karşı diğerini besleyerek, özgürlükler alanını olabildiğince genişletip insanların eleştirel düşünme alışkanlığını kazanmaların sağlayan özgürlükçü eğitim biçimlerini teşvik ederek yapacaktır. Çünkü aksi yani baskıcı metodlara başvurmak solu ve onun özgürlük tahayyülünü kirletir. Sol düşünen biri despotik bir uygulamaya karşı olabildiğince her biçimle (buna şiddete başvurmak da dahildir ) direnerek kendi özgürlüğünü savunur, ama bunu yaparken bile karşıdakinin özgürlüğünü yok etmekten kaçınır. Çünkü sol'cu olmak herşeyden önce sarsılmaz bir özgürlük ve adalet etiğine duyulan inançtır. Onu farklı ve zengin kılan da bu etiğidir. Dindarlar (en şeriatçısından en özgürlükçüsüne dek) ancak böylesi laik bir toplumda dinlerini yaşayabilirler. Bir özgürlükçü olarak sol düşüncenin dindarlara dilerlerse kendi şeriata dayanan toplumnsal düzenlerini yaşayacakları bir yer edinme hakkını da tanımaktan imtina etmeyeceğini arahatça söyleyebilirim. Dindarlar özgürlükleri boğmak için despotik metodlara başvurmadıkça hiç kimse onların kendi diledikleri din yorumu eşliğinde kendi hayat biçimlerini uygulamaya geçirmelerine engel olamaz. Solun özgürlükçü laiklik kurgusu, demokrasi tasavvuru bunun en önemli güvencesidir. [1] Dilaver Demirağ, Öznenin Kibiri (Birikim Sayı: 227), Öznenin Tasallutu: Kemalizm, Hukuk-Siyaset ve Demokrasi (Birikim Sayı: 228), Nefs ve İktidar: Bir Özgürlük Etiği (Birikim Sayı: 230-231) [2] John Gray, Liberalizmin İki Yüzü, s:15, Çev: Koray Değirmenci , Dost Kitabevi Yayınları, Ankara 2003
Din ile solun ilişkisi üzerine yapılan tartışmalar, solun belki kendi üzerine kapanmış materyalizm tabutunu kırması açısından önemli olduğu kadar, dindarların da kendileriyle toplumun diğer katmanları arasındaki ilişkiyi yeniden belirlemeleri için önemli fırsatlar yaratıyor. Solun, genelde Kautsky\Plehanov çizgisinde yorumlandığı ve bu yorumun sosyal darwinist bir bakışı öngördüğünü söyleyebiliriz. Solun, bu hakim yorumu dışındaki diğer yorumlarının da sonuç itibariyle materyalist bir felsefe üzerine kurulduğunu söylemek pek zor olmasa gerek. Sonuç itibariyle solun dine karşı tutumunun sadece Türk soluna has değil, genelde sol ideolojiye ait olduğunu söyleyebiliriz. Ancak solun içinde özgürlükçü akımların da varlığını inkar edemeyiz. Bu akımlar dine en azından "entegre edilebilir" unsurlar olarak bakmayı becerebilmekteler. Ancak bu bakışın, anlamayı sağlayıp sağlamadığı ise bu yazının konusunu belirliyor. Türk solunun kahir çoğunluğunun Ergenekon'a da, başörtüsü hakkına da, AKP kapatma davasına da, son 1.5 yıldaki askeri vesayet girişimlerine de veremediği vicdani tepkilerin ana unsurunun dine ve dindara bakıştaki bu önyargının olduğunu net olarak söyleyebiliriz sanıyorum. Türk solu içinde özgürlükçü diye addedilen kesimlerin dindarların hakkına yönelik gasplara karşı çıkabilecek bir vicdana sahip olduklarını düşünüyorum. Ancak bu duruş, solda neredeyse genetik hale gelmiş bir bakış körlüğünü görmemizi de engellemiyor. En son bir röportajda Murat Belge'nin "bu ülkeye şeriat gelmez, bu ülkenin burjuvazisi ve ordusu sağlam altyapılara sahiptir" manasındaki sözleri, özgürlükçü solun en "demokratlarında" dahi, söz konusu olan din olduğunda bir vicdan körlüğü görülmesini engellemiyor demek ki. Dilaver Demirağ, Kuyerel'deki yazısında "Lâkin tam da bu noktada Nasreddin Hoca fıkrasındaki gibi hırsızın hiç mi kabahati yok sorusu akla gelen bir sorudur. Evet din konusundaki negatif algıda dindarların hiç kusur yok mu?" diyordu. Bu soru doğru bir soru ancak Dilaver Demirağ'ın bu soruya verdiği kendi cevabı soldaki dine bakışın sorunlarını da ifşa etmesi açısından önemli. "Cevabım çok net hayır? Tersine sol'un bu ülkedeki din algısına karşı eleştirel bir duruş içinde olması son derece tutarlı bir tavır olduğu gibi, dindarların da en hakiki demokrat olmadıkları bir gerçek. " diyen Demirağ, aslında bir eliyle dindarlara uygun gördüğü hakkı diğer eliyle geri almakta pek sakınca görmüyor gibi. Çünkü bu cevap başlı başına sorunun bizzat kendisini öne sürüyordu. Seküler alandan herhangi bir ideolojiinin yandaşı bir insanın yaptığı bir hata, ortaya koyduğu despotça bir tutum, o kişinin kendisine mal edilip, onun ideolojisi hiçbir şekilde dile gelmezken (hatırlayın daha çok yeni 'türbanlı soyguncu 'başlıklarını), Demirağ'ın yazının devamında verdiği örneklerde sürdürdüğü tartışma ile net bir şekilde görülebileceği gibi, dindar bir insanın yaptığı bir hata, adeta Milliyet ve Hürriyet'e taş çıkartır şekilde bizzat din olgusunun kendisine yönelik bir tutumu haklandırma amacı olarak işlev görebiliyordu. Keçiören'de olan bir olayı, dinin topluma baskısına, AKP'nin şeriatı adım adım getirdiğine yönelik bir örnek olarak verebilmek sanıyorum oldukça ciddi bir zorlama olmanın ötesinde solun içindeki genetik bir körlüğün ifşası demek oluyor. Peki dindarlar hiç mi baskı yapmıyorlar? Elbette yapıyorlar, ancak mahalle baskısı diye adlandırılan bu baskının çeşitli tiplerinin genelleme yaratmaması, ancak sadece din ile ilgili olanın direkt birkaç dindardan din olgusunun tümüne yayılabilen bir unsur haline getirilmesi sorunun esasını teşgil ediyor. AKP'yi egemen din anlayışını toplumun tümüne yaymaya niyetlenmesi ve "şeriat" getirmeye niyetli olması ile suçlayan Demirağ, maalesef olayları karşıtlıklar üzerinden gördüğü ve kurguladığının farkına varamıyordu. Karşıda nasılsa bizim kafamızda oluşturduğumuz şablona uyması gereken (uymasa da uydururuz) bir dindar kesim ve AKP var, bu kesimi bizim kafamızdaki şablonlara uydurmak için, müspet bin olayın yanında menfi bir olay olması bile yeterlidir. AKP'nin 10 küsür yıldır büyük şehirlerde belediye olması, 6 yıldır hükümet olması ve ülkenin bu manada "muhafazakarlaştığı" yönünde hiçbir emare olmaması, olan birkaç olayın, hemen "şeriatı getiriyorlar" genellemesine götürülmesine engel olmamakta demek ki! Demirağ sonraki paragraflarda dindarların hakkı konusunda vicdanlı bir insanın söylemesi gereken çoğu şeyi söylüyor ve bu konuda sol içinde hemen hemen hiç görülmeyen bir anlayışa sahip olduğunu gösteriyor. Ancak bunlar, bakışın sorunlarını görmemize engel olmamalı bence. Demokrasi anlayışının "solcasını" ortaya koyarken, Demirağ, genelde özgürlükler ve kimlik sorunlarından hareket ediyor. Her kesimin birbirlerine zıt görülebilecek haklarının olduğunu ve bunların hepsinin birden savunulmasının demokrasi gereği olduğunu dile getiren Demirağ ile elbette bu konuda aynı görüşteyim. Ancak, ben bunları söylerken ve isterken, Demirağ'ın yaptığı gibi, haklarını isteyen kesimin "demokrat "olup olmadığı ile ilgilenmem. Dolayısıyla kendisi demokrat olmayan bir topluluk ya da ferdin, istediği haklarında "hiç de hakkı" olmadığını söyleme gereği duymam. Bu manada bir solcunun da bir kemalistin de haklarını savunmak benim demokrasi anlayışımın gereğidir. Aslında Demirağ da bunu söylüyor, ancak önemli nüanslarla! Demirağ, ikili karşıtlıklar üzerinden bakışını ima eden sözlerinde, solun , özgürlüklere bakışında sol anlayışın "onaylamadığı" özgürlüklerin de savunulması gerektiğini ve bunun "sola" ters bir tavır olmadığını, tam tersi solculuğun tam da bu olduğunu söylerken; dindar bir insanın dinî anlayışına çok ters bir anlayışa sahip birisinin hakkını savunurken hem dindar hem de demokrat olabileceğini ve hatta bunu tam da dindar olması yüzünden yapabileceğini göz ardı ediyor görünüyor. Sorunun nirengi noktasını teşgil eden sözlerinde Demirağ "Bir müslüman en fazla bir kadının başını ötmeme hakkını kabul edebilir, ramazan ayında lokantaların açık durmasını anlayışla karşılayabilir kısacası müslüman bir demokrasi doğası gereği disipliner olan ve hoşgörüsünün de belli sınırları olan bir demokrasidir. Dolaysıyla yukarda sol siyaset için olmazsa olmaz saydığım bu denli uçlaşabilen bir özgürlük tasavvuru dinsel ahlakın hoşgörü sınırlarının ötesindedir. " diyerek dinsel bir ahlakın demokrasi ve özgürlük sınırlarını da net olarak biliyor görünüyor. Bence tam da bu alıntı, solun dine ve dindara bakışındaki aşılamaz engellerini öne koyuyor. Kolay değil 200-300 yıllık bir bakışın getirdiği genetik kodlamaları kırmak ve dindarlara sol literatürün baktığından çok farklı bakabilmek! Sonraki paragraflara Demirağ kısaca bir modernizm tanımı yapıyor; ancak buralarda da ciddi sorunlar var. Modern öncesi dönemleri tek tip ve farklılıkların mümkün olduğunca azaltıldığı bir dönem olarak addederken, modern dönemleri farklılıkların yoğunlaştığı bir dönem olarak tanımlıyor. Halbuki gerek bilginin kaynağının tek çeşitliliği (bilimsel bilgi), gerekse de toplumun homojenleştirilmesi çabalarında seçtiği sekülerleşme\pozitivistleşme yöntemleriyle modern dönem, tam da Demirağ'ın söylediğinin tersi bir dünya kurgulamış ve bunu büyük oranda başarmıştır. Ancak tabii başarılan bu kurgudan yanlardan fışkıran "defolu" ürünler, modern anlayışın kendisinin de bir uçuruma gidişini garantilemiştir. Modernleşme ile ilgili klasik analizleri tekrarlarken, bence bunları olumlayarak modern durumun ve modernizmin Habermas'ın dediği gibi bitmemiş bir proje olduğunu ima ediyor gibidir Demirağ. Ancak bu modernizm projesinin tam da Batı aklı projesi olması hasebiyle "öteki"ni yok edici, homojenleştirici ve batılılaştırıcı bir proje olması , bu projenin değil evrensel olmak; batı toplumlarının "karşılaşmalarında" bile yoğun sorunlara yol açtığı net olarak görülebilmekte. Demirağ, bu manada lâiklik kurumuna olumlu mana atfederken solun laikliğinin liberalizmden de güçlü olmasını istemesi hasebiyle Aydınlanmanın sorunlarına tekrar büyük bir geri dönüş yapmakta gibi... Sonraki paragraflarda "Bunun toplumsal yaşama yansıması ise hiçbir yaşam biçiminin diğerinden üstün olmadığı ve kimse kendi yaşam biçimini bir diğerine dayatmadığı sürece farklı yaşam biçimlerinin yan yana varolmasında hiçbir sakıncanın olmaması oldu. Aydınlanma'dan başlayarak liberal demokrasi sürecinde çiçeklenen özgürlük tahayyülü bugün geldiğimzi aşamada demokrasi denen narin ve kırılgan yapıyı bir arada tutan çimento olmuştur. Hiç kuşkusuz bunun bire bir uygulandığı, demokrasinin bir tür özgürlük cenetti olduğu iddiasında değilim. Özgürlük ve demokrasi konusunda bu denli liberal olma iddiasındaki Batı'nın somutta -bu vaadini tutmadığı bir gerçektir. Solun, radikal demokrasi yanlısı solun devreye girdiği noktada burasıdır, liberal demokrasinin vaadedip iki yüzlülük göstererek hayata geçiremediği bu çoğulculuğu, bu hoşgörüyü hayata geçirme iddiasındadır. Ki sosyal forum süreçlerinde de bunu hayata geçirdi. " diyerek modernleşmenin ve aydınlanmanın bir analizini yapmış Demirağ. Ancak burada ciddi sorunlar var. Birincisi, aydınlanma ve modernizm hiç de,hiçbir yaşam biçimini diğerinden üstün görmeyen bir şey değildir. Tam tersi seküler olanı, modern olanı diğer yaşam biçimlerinin tümünden üstün gören ve bu manada mitsel, dinsel, geleneksel olanın hepsini toplum dışı eden bir süreçtir aydınlanma ve modernizm. Bu manada diğer paragraflarda da olduğu gibi modern anlayışı olumlayan Demirağ, laikliği bu manada olumlayarak aslında toplumdaki modern ontolojiyi de epistemolojiyi de öne sürmekte. Demirağ, aydınlanmanın ve modernizmin bu idealleri tam olarak gerçekleştiremediğini kabul ediyor ama bunu iki yüzlülüğe veriyor. Eğer iki yüzlü olmasalar demek ki ideal demokrasi gerçekleşecekti. Bana kalırsa oldukça naif olan bu fikir, aydınlanmanın da, modern düşüncenin de iç krizlerini dikkate almıyor görünüyor. Tekrar din ile ilgili duruma gelirsek; Demirağ dine biçtiği statik bir konumla dindara da nasıl davranması gerektiğini (daha doğrusu nasıl davranırsa davransın aslında nasıl olduğunu bildiği durumu) de söylüyor gibidir. Halbuki lâikliğin kendisi toplumda dinler ve ideolojiler arasında mutlak tarafsızlık değil, ontolojisi ve epistemolojisi gereği, lâik ve modern bireyler imâ eder. Bu birey tipinin dışında kalan bireyler de cemaatlar de ikincil konumdadır lâiklikte. Dolayısıyla bana kalırsa lâikliksiz demokrasi olmaz diyen Demirağ'ın tam tersi, lâiklik ile demokrasi bir arada yürümez demeyi daha doğru görüyorum. Demokrasi, toplumdaki her birey veya grubun kamusal alanda fikri ve yaşantısı ile bulunması gereğini imâ eder. Bu manada lâiklik ile, bazı tür fikirlerin (dini,geleneksel,mitsel olanın) dışarıda tutulduğu bir durum söz konusudur. Dindarların hakkı teslim edilse de bu, Demirağ'ın yazısında bolca görülen "onlara edilen bir lütuftur". Çünkü dindar demokrat olamaz ve bu yüzden demokratik haklarını, kamu alanında ortaya koyması durumunda eğer bir arıza ile karşılaşılırsa Demirağ'ın da Murat Belge'nin de ima ettiği gibi devlet sopasını göstermek ve bu hakları ilga etmek farzdır. Diğer suçlar adi, dindarın yaptığı ise şeriat suçudur çünkü! Demirağ'ın yazısında benim gördüğüm bir diğer sorun ise, İslam dini ile ilgili yuvarlak tanımlardı. Bu yuvarlak tanımlar "tasavvufi" (Demirağ gizemci diyor ki bunu ayrıca ele alacağım) ve "şeriatçı" İslamı öngörüyor. Birincisi; İslam anlayışında "gizemcilik" yoktur. Kur'an'ın batınî yorumu vardır. Ancak bu batıni yorum zahiri yorumun "aşırı yorumu" değil, tam tersi Mevlana'nın dediği gibi, "kabuğun içindeki özdür " . Ancak o özü korumak için de o kabuk gereklidir (kabuk da dünyadaki bütün müslümanların kabul ettiği şeriattır, yoksa şeriat bir küfür değildir). Bu manada tasavvufi İslam, İslamın zahiri anlamını ilga eden bir anlam değil, derinleştiren bir anlamdır. Yüzlerce İslam yorumunu ikiye indirgeyip birisini demokrasiye ezeli ve ebedi düşman; diğerini ise bireyi öne aldığı için demokrasiye biraz daha yakın görmek bence oldukça ciddi bir genellemeye giriyor. Dindarların birinci tipine girenlerin asla "yaranamayacakları" bu tip solculuğun, dindarlara gösterebileceği olsa olsa "hoşgörü" olacaktır zaten. Ancak demokrasi öncelikle "anlamak" demektir. Bu anlamayı ise önkabuller ile asla yapamazsınız. Bu anlama, her fikrin kendisine yaşam alanı bulduğu ve ikna mekanizmaları ile kurulu bir toplum anlayışının olduğu bir ortamda hayata geçer. Yoksa baştan damgalanmış insan grubuna gösterilen hoşgörü Sarkozy'nin Kuzey Afrikalı göçmenlere gösterdiğinden fazla olmaz bence. Açıkçası liberal demokrasiden daha demokratik olduğu iddiasındaki bu tip solculuğun, liberal demokrasiden herhangi bir farkı olmadığı gibi, onun da altında oldukça ciddi defoları var gibi geliyor bana. Bir sonraki yazım, demokrasi ile dindar bakışının ilişkisini ele almak olacak.
Taraf- 15.9.2008
