'Ilımlı İslam'?

Murat Belge

06/05/2008 (4177 kişi okudu)

'Türkiye'de ılımlı İslam'dan

söz edenler, son analizde,

İslamiyet'le demokrasinin

gereklerini uzlaştırmış,

demokratik işleyiş içinde

iktidar olabilen, gene aynı

kurallar içinde iktidardan

uzaklaştırılabilir bir partiden

söz ediyorlar.

Birilerinin bizi ille inandırmak istediği gibi, baştan aşağıya 'ılımlı İslam' kesilmiş bir Türkiye'den söz etmiyorlar.

Böyle bir şeyin zaten bir tanımı, bir anlamı olamaz.

Ne demek, 'ılımlı Müslüman Türkiye'?

Açık yeşile boyayarak mı yapılıyor bu?

Yukarıda betimlediğim türden bir parti nerede mümkündür?

Seküler bir hayat tarzının ortalamanın ötesinde yerleşmiş olduğu, bir gelenek, bir alışkanlık haline geldiği bir toplumda böyle bir parti düşünülebilir.

Din büyük çoğunluk için özel hayatın ötesinde bir anlam taşımıyorsa, zaten böyle bir partinin hiçbir yeri olmaz.

Din, hayatın ana temposunu belirliyorsa, ağırlığı her yerde hissediliyorsa, bu sefer tersine nedenlerle, gene böyle bir partinin yeri olmaz. 'Tersine nedenlerle', çünkü böyle bir ortam ancak kendisi 'radikal', 'şeriatçı' şu bu olacak bir parti üretir ve ancak böyle bir parti öyle bir düzeni yeniden üretir.
Dolayısıyla, 'Türkiye'de ılımlı İslam modelinin çıkması mümkündür' diyenler, bunu, Türkiye'nin sekülerleşme yolunda attığı adımlara güvendikleri için söyleyebiliyorlar. Şu anda varolan seküler kurumları veya alışkanlıkları alıp içine 'ılımlı dozda' İslam üflerseniz (bunun nasıl yapılacağını ben bilmiyorum zaten) böyle bir hedefe ulaşamazsınız, çünkü bu çeşit bir ortamda dini referansları olan bir siyasi partinin genel gidişe saygılı bir politika uygulamasının güvencesi o seküler kurum ve alışkanlıkların seküler kalmasıdır.
Soğuk Savaş sonrasında kendini sönen komünizmin yerini almaya aday saldırgan İslamcı akımlarla karşı karşıya bulan Batı dünyası çok anlaşılır nedenlerle bunun gerçekleşmesini istiyor. Dünyanın hiç değilse bir yerinde böyle işleyen bir model olsun ki, 'Usameci mi olsam, Hamasçı mı, Müslüman Kardeş mi?' diye düşünen adama, 'Bak, bir de böylesi var. Bu da mümkün' denebilsin.
Müslüman dünya 50'ler ve 60'larda sosyalizmi alıp kendine uydurdu ve canına okudu. Oradan umudu kesince de büsbütün kendine dönüp dinini militanlaştırmaya girişti. Bunu yapanların çoğu da eski sosyalist kadrolar veya bireyler (bizim de kendi milliyetçiliğimizi sivriltmeye girişmemiz gibi). Şimdi, özellikle Arap dünyasında, bir ucunda Saddam'ınki gibi Baasçı yönetimler, öbür ucunda da Suudiler gibi teokrasiler olan bir diktatoryal yelpaze egemen. 'Demokratik' bir yönü gösteren, savunan, bunun olacağına ihtimal veren yok.
Onun için Türkiye gibi bir örnek, demokratik dünyanın gözünde önemli. Ama bu yalnız 'demokratik dünya' için mi önemli? En başta bizim için önemli değil mi? İşin 'kıvanç' yanı şöyle dursun, bu zaten bizim isteyeceğimiz, istememiz gereken bir dünya ve bir gelecek için olumlu bir başlangıç değil mi?
Gel gör ki burada birileri, demokratikleşme kendi geleneksel yönetim biçimlerinin köküne kibrit suyu dökeceği için, bütün bu gelişmelere şiddetle düşman ve bunu durdurmak için her şeyi yapmaya hazır. Başlıca silahları, bir kesimin İslamlaştırılma fobilerini gıdıklamak. Bunu yapıyorlar, ama o kesim de, belli, böyle gıdıklanmaktan epey haz duyuyor.

Irkçılık

Murat Belge

13/09/2003 (1474 kişi okudu)

'Türk' kelimesinin bizim tarihimizde hiçbir ırkçı çağrışım taşımadığı, yalnızca adı 'Türkiye' konmuş olan ülkenin, etnik kökeni ne olursa olsun, vatandaşlarını anlattığı yazıldı. Bu doğru değil.
'Adriyatik'ten Çin Denizi'ne Türk dünyası' gibi, tam da şu günlerde yeniden popüleştirilen (bunu ilk Vambery söylemişti) sözler, herhalde Türkiye Cumhuriyeti'nin Kürt veya Çerkes kökenli yurttaşlarına hitap etmiyor, onları heyecanlandırmıyor. Bulgaristan'da 'soydaşlarımız'a yapılan kötülüklere karşı milletçe ayağa kalkarken, Saddam'ın zehirleyerek öldürdükleri için 'Kuzey Iraklı' diye bilinmeyen bir insan cinsinden söz edebiliyoruz. Bunlar, 'Türk' kelimesini kapsayıcı ve kavrayıcı, kucaklayıcı bir biçimde kullanmanın örnekleri değil.
Peki, geçmişte öyle miydi? Geçmişte öyle kullanılıyordu da, yeni milliyetçiler mi bunu saptırdı?
Hayır. 30'larda ırkçılık şimdi olduğundan çok daha yalın bir biçimde ortalardaydı.
Henüz Almanya'da Hitler iktidara gelmemişken, 1932'de, Ankara'da toplanan Birinci Tarih Kongresi'nin, Maarif Vekâleti tarafından yayımlanmış tutanakları var elimde. Tarihe karşı bu ilgi, bizzat Atatürk'ün başlattığı bir süreçtir ve onun yakın gözetimi altında yürümüştür. Bu kongrede öne çıkan kişi, resmen kabul edilmesi gereken tezlerin sözcülüğünü yapan kişi, 'Maarif Vekili ve Türk Tarih Tetkik Cemiyeti Umumi Kâtibi' olan Reşit Galip Bey'dir.
Reşit Galip, kongrede son derece uzun bir konuşmayla Türk ırkının tarihini anlatır. Başlangıçta 'ırk' kavramı üstünde durur: "... Beşeriyetin en geniş aileleri ırklardır. Bu sebeple milli tarihin tetkikine milletin mensup olduğu ırkın mütalaası ile başlamak lazımdır." (s.99)
Çeşitli yazarların ırk teorilerini tartışıp kendine uygun (yani Türklerin 'beyaz' ve 'mavi gözlü' olduğunu söyleyen) teoriyi seçtikten sonra Hititlere gelir: "...Etilere, Öz Yurdumuz Anadolu'nun medeni simasını yükselten, ilk büyük medeniyetini ve ilk büyük imparatorluğunu kuran haşmetli atalarımıza.. geliyorum. Şimdiye kadar yapılmış olan ilmi araştırmalar Etilerin Türk ırkına ait müşterek antropolojik vasıflar taşıdıklarını meydana çıkarmıştır." (s.131)
Bunlar, nasıl 'vasıflar'? Şöyle:
"Uzun boylu, uzun, beyaz simalı, düz ve kemerli ince burunlu, muntazam dudaklı, çok kere mavi gözlü ve göz kapakları çekik olarak değil, ufki açıları 'Türk', beyaz ırkın en güzel örneklerinden biridir." (s.159)
Günümüzde de zaman zaman 'kafatasçı' deyimi geçer. Bunu daha çok 40'larda tutuklanan ırkçıların ideolojisini anlatmak üzere kullanırız. Ama 30'larda resmi görüş de böyleydi. Reşit Galip bu konuyu da enine boyuna araştırmış:
"1) İlk Anadolulular: bariz mezosefal kafa, alın iyice neşvünema bulmuştur. Burun dardır...
2) İkinci tabaka insanlar tipik brakisefaldirler..."
Tarih, kafatası tiplerine göre, öyle 'tabaka tabaka' uzayıp gidiyor.
Bu oturumu Reşit Galip şu sözlerle kapatır:
"Darülfünunumuzun (iki yıl sonra kapatılacak), muallim mekteplerimizin, liselerimizin, ortamekteplerimizin muhterem, güzide okutucuları: Hakikat sizce ve bizce sabittir. Her asil manada cevheri tükenmez Türklük kanı taşıyanlar, bundan şüphe edemezler... Sizlerin ve elinizden yetişecek beynelmilel Türk tarih otoritelerinin bilgi ve irşat şimşekleri Türk tarihine asırlardır katran yağdıran yerli ve yabancı taassup bulutlarını paralaya paralaya dağıtacak, Türk tarihi Ergenekon'dan çıkacaktır..."
Burada ırkçılık yoksa ne var, bilemiyorum. Hepsi bugün de devam ediyor. Ben de biraz daha devam edeyim, yarına.